Dementie en (niet) aangeboren hersenletsel

Dementie betekent letterlijk ‘zonder geest’. Het is een verzameling van verschijnselen met onder andere geheugenverlies, verlies van aangeleerde vaardigheden en verandering van gedrag. Dementie heeft een aantal kenmerkende verschijnselen: vergeetachtigheid voor recente gebeurtenissen en later ook voor herinneringen van vroeger; desoriëntatie in tijd, plaats en persoon. Mensen met dementie zijn niet in staat het eigen dagritme te organiseren en kunnen bepaalde handelingen zoals aankleden niet meer uitvoeren. Karaktereigenschappen kunnen veranderen waardoor gedragsstoornissen optreden.

Het ziektebeeld
Als geheugenstoornissen een probleem vormen voor het dagelijks functioneren en de stoornissen verergeren, is er mogelijk sprake van het dementioneel syndroom. Het is een syndroom, omdat een verzameling van verschijnselen veroorzaakt wordt door een stoornis in de werking van de hersenen. Mensen die dementeren verliezen geleidelijk hun intellectuele vermogens. Ze krijgen allerlei problemen met het geheugen, het denken, het ruimtelijk inzicht en het spreken en begrijpen van taal.

Niet aangeboren hersenletsel is een beschadiging van het hersenweefsel door een hersenaandoening die ná de geboorte is ontstaan. Hersenletsel wordt veroorzaakt door invloeden van buitenaf (traumatisch) of door een proces dat zich in het lichaam afspeelt (niet traumatisch). Voorbeelden van beschadiging zijn een (verkeers)ongeval, hersentumor, hersenbloeding of herseninfarct, maar ook dementie, Multiple Sclerose (MS) of Korsakov. Kortom, alle aandoeningen van de hersenen die iemands leven definitief veranderen.

Niet betuttelend maar respectvol omgaan met dementerende cliënt
Bij de invulling van de thuiszorg staan de wensen van de cliënt centraal. De cliënt bepaalt hoe de zorg vorm krijgt. Voor de dementerende cliënt is dit niet anders. Een belangrijk uitgangspunt is het respectvol en zeker niet betuttelend benaderen van de dementerende cliënt. Op deze manier heeft de cliënt het gevoel de regie nog in eigen hand te hebben.

De hulp van Directzorg is gericht op het in de thuissituatie leveren van zorg op maat. Met het doel om opname in een verpleeghuis zolang mogelijk uit te stellen c.q. een tijdelijke opname te bekorten en om zelfstandig wonen in de eigen (beschermde) omgeving zolang als verantwoord mogelijk te maken.

Zelfredzaamheid stimuleren
In samenspraak met de familie worden de behoefte en de hoeveelheid benodigde zorg bepaald. Een goed contact tussen de verzorgende en de familie is van groot belang. De zorg wordt aangepast aan de zorgbehoefte en de wensen van de cliënt en/of familie. Vaak ontstaat er overbelasting van de partner. Het (gedeeltelijk) overnemen van de begeleiding, de dagelijkse verzorging en het bieden van een luisterend oor, kan dan verlichting geven. Directzorg gaat er vanuit dat de cliënt gestimuleerd wordt in de zelfzorg en dat de verzorgende ondersteuning biedt. Het is belangrijk om geen handelingen over te nemen als de cliënt die zelf nog kan uitvoeren. Dit heeft vooral tot doel de zelfredzaamheid te stimuleren. Uiteraard mag dit niet ten koste gaan van het gevoel van eigenwaarde.

Leren kennen van gewoonten
Bij dementerende cliënten is het van belang de juiste medewerker(s) te vinden, het team zo klein mogelijk te houden en ervoor te zorgen dat er zo min mogelijk sprake is van wisselende gezichten. Medewerkers zijn zo beter in staat de gewoonten van de cliënt te leren kennen en in te spelen op de dagelijkse dingen. Hierbij spelen de deskundigheid en ervaring van de medewerker een grote rol. Dat geldt ook voor het observeren, waarnemen en goed rapporteren. Voor een goede hulpverlening wordt eveneens een beroep gedaan op het inlevingsvermogen en de creativiteit van de verzorgende. Niemand heeft alle antwoorden om op een effectieve wijze met dementerende cliënten om te gaan. Dat maakt het werken met deze doelgroep fascinerend en boeiend.

Familie en naaste omgeving
Een goede samenwerking is van essentieel belang om de cliënt zolang mogelijk als verantwoord zelfstandig te kunnen laten wonen in de eigen (beschermde) omgeving. Op deze manier kan opname in een verpleeghuis zo lang mogelijk worden uitgesteld.

Onder dementie en (niet) aangeboren hersenletsel wordt het volgende verstaan:

• ziekte van Alzheimer.
• ziekte van Parkinson,
• ziekte van Pick
• ziekte van Creutzfeldt-Jacob
• Korsakov-syndroom